InterAffairs

Pt02212020

Last update09:48:30 AM

RUS ENG FR DE PL ESP PT ZH AR

Font Size

SCREEN

Profile

Layout

Menu Style

Cpanel
czwartek, 19 lipiec 2018 20:36

Białoruś w polskiej polityce

Written by 
Rate this item
(0 votes)

Polityka Polski odnośnie Białorusi stanowi część składową szerszej tzw. polskiej polityki wschodniej, której celem jest stworzenie warunków do tego, by Warszawa osiągnęła pozycję lidera w Europie Środkowo-Wschodniej.

Przy czym, bez względu na to, że od rozpadu Związku Radzieckiego minęło ponad 25 lat, jednoznacznej strategii w kwestii białoruskiej Warszawa nie była w stanie wypracować. Polska polityka na Białorusi charakteryzuje się niezdecydowaniem. Warszawa podkreśla, że zachowanie polskiej obecności kulturowej w republice jest ważne, ale umyślnie idzie na ustępstwa białoruskim nacjonalistom, którzy nie zawsze pozytywnie oceniają rolę Polski w historii Białorusi.

M.in. nadający na Białorusi polski kanał telewizyjny „Belsat” wypuszcza na antenę programy, które w sposób krytyczny naświetlają działania Polski na terytorium Białorusi w tym czy innym okresie historycznym (działalność Armii Krajowej podczas II wojny światowej, etc.) (1).

Polska stara się wspierać białoruski nacjonalizm, ale jednocześnie trzymać go pod swoją kontrolą, małymi porcjami rozprzestrzeniając przez kontrolowane media białoruską propagandę nacjonalistyczną.

Właściwy polskiej świadomości zmitologizowany obraz szlachcica-katolika jako kolonizatora i nosiciela szlachetnych cech stojącego w opozycji do szorstkiego, prawosławnego chłopstwa tworzy pomiędzy dwoma narodami hierarchię, gdzie Białorusini zajmują mniej honorowe miejsce.

Rzecz w tym, że polska historiografia bardzo postarała się o to, żeby utrzymać i umocnić ten obraz jako skoncentrowane wyrażenie polskiego patriotyzmu. Ale obraz ten zamiast umacniać, podkopuje autorytet Polski wśród Białorusinów.

Polska historia nie może się go wyrzec z powodu zawartych w nim konstytutywnych polityczno-ideologicznych i etyczno-religijnych funkcji. Dlatego jego popularyzacja jako ucieleśnienia polskiego charakteru nie sprzyja polepszeniu odbioru przez Białorusinów polskiego okresu w historii republiki.

W kwestii białoruskiej Polska nie dała rady połączyć dwóch ideologii. Jedna z nich głosi, że Białorusini to niezależny i niebliski Rosji i Rosjanom naród; druga – że Białoruś to obrzeża Polski (wschodnie tereny byłej Rzeczpospolitej).

Rzeczywiście, ciężko jest to połączyć.

Jeśli Białorusini to odrębny naród z prawem suwerenności, to dlaczego Rzeczpospolita włączyła Białoruś w swój skład? Jeśli Białoruś to obrzeża Polski, to dlaczego Białorusini liczą się jako odrębny naród z prawem suwerenności? Tymczasowa ideologia o szlachetnej misji cywilizatorskiej Polaków na Białorusi nie cieszy się popularnością w republice, negatywnie odbijając się na imidżu Polski w oczach Białorusinów.

Przy tym białoruska polityka Polski pozostaje zorientowana etnicznie i religijnie. Strona polska prowokuje spięcia pomiędzy białoruskimi etnicznymi Polakami i katolickimi Białorusinami a pozostałą częścią ludności. Takie podejście stawia polską mniejszość na Białorusi w opozycji do władzy i jej wyborców, umacnia ich ideologiczną konfrontację, przekształcając ją w stały konflikt.

Na pewno nie wszyscy w Polsce zgadzają się z tym, że jest to najlepszy sposób współpracy Warszawy z polską diasporą. Popychając Polaków do konfliktu z Mińskiem, Warszawa sama staje się przyczyną ograniczeń, które Mińsk nakłada na działalność polskich organizacji. A to z kolei nie sprzyja zachowaniu i wzmocnieniu się polskiej obecności kulturowej na Białorusi i teoretycznie jest sprzeczne z oficjalnymi celami polskiej polityki na Białorusi.

Obecność na Białorusi dwóch sojuszy Polaków (jeden lojalny Warszawie, drugi Mińskowi) świadczy o rozbieżnościach w wizji roli, jaką w republice powinna odgrywać polska mniejszość (2,3).

Białoruska polityka Polski charakteryzuje się znaczną zawartością propagandy antyradzieckiej. Jest to związane z tym, że ideologia państwowa poradzieckiej Białorusi zachowała znamiona ideologii czasów radzieckich i stanowi splot radzieckiej historii w dziejach niezależnej Białorusi.

Współczesna Białoruś pod wieloma względami pozostaje spadkobierczynią radzieckiej Białorusi, co wyraża się w jej symbolice i metodach konstruowania przez władze teraźniejszej nacji białoruskiej.

Radziecką spuściznę w ideologii Białorusi Warszawa uważa za przeszkodę na drodze jej okcydentalizacji, a okcydentalizację Białorusi – za jeden z warunków osiągnięcia przez Warszawę pozycji regionalnego lidera. W przeciwieństwie do większości poradzieckich republik na Białorusi ten system nie poddał się ideologicznej anatemie, wiele jego elementów ocenianych jest pozytywnie i władze częściowo wcielają je w teraźniejszość.

Białoruscy nacjonaliści praktycznie zostali wyparci z wyższych kręgów, przestrzeń ich manewrów politycznych podlega surowej kontroli władz.

Koncentrując się na antyradzieckiej propagandzie, Polska stara się podważyć ideologiczne podstawy aktualnego kierownictwa Białorusi. Polskie media specjalnie przeinaczają historię Wielkiej Wojny Ojczyźnianej na Białorusi, podejmują skoordynowane wysiłki w celu demontażu ideologii antyfaszystowskich białoruskich partyzantów, rozumiejąc jej znaczenie w historii współczesnej Białorusi (4).

Białoruska polityka Polski charakteryzuje się wyższością inicjatyw politycznych nad gospodarczymi. Projekty „Euroregion Niemen”, „Euroregion Bug” nie przyniosły zauważalnych rezultatów. Inicjowany przez Polskę rozpad polskiej diaspory na dwa opozycyjne obozy jest znacznie bardziej zauważalnym projektem. Świadczy to o tym, że Warszawa patrzy na Białoruś w pierwszej kolejności przez pryzmat polityczny. Gospodarka schodzi tu na drugi plan. Takie podejście zawiera w sobie konkretny ładunek konfliktowości i nie sprzyja polepszeniu się stosunków polsko-białoruskich.

 

Poglądy autora mogą być niezgodne ze stanowiskiem redakcji.

1)    http://belsat.eu/ru/

2)    http://znadniemna.pl/

3)    http://polaki.org/

4)    https://www.ritmeurasia.org/news--2018-06-25--na-britanskie-dengi-polsha-oskvernjaet-pamjat-o-velikoj-otechestvennoj-vojne-37181

Read 405 times
Vladislav Gulevitch

political scientist, analyst at the Center for Conservative Studies in the Sociology Department of the Moscow State University of International Relations